Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün (Transparency International) 2025 Yolsuzluk Algısı Endeksi, dünya genelinde yolsuzluğun derinlemesine kök saldığını ve onu azaltma çabalarının büyük ölçüde başarısız olduğunu ortaya koyarak karamsar bir tablo çiziyor. Son bulgular, küresel yolsuzluk seviyelerinin tehlikeli derecede yüksek kalmaya devam ettiğini ve etkili önlemler alındığına dair çok az kanıt bulunduğunu vurguluyor.

2025 endeksinde Bulgaristan, olası 100 üzerinden 40 puan alarak ciddi yapısal sorunlara işaret eden kritik 50 puan eşiğinin altına düştü. Macaristan ile birlikte Avrupa Birliği üye ülkeleri arasında en düşük puanı paylaşan Bulgaristan, değerlendirilen 182 ülke ve bölge arasında 84. sırada yer alarak 2012'den bu yana en kötü performansını sergiledi.

Yalnızca son iki yılda Bulgaristan beş puan kaybetti. Bu düşüş istatistiksel olarak önemli olup, tutarlı ve kararlı yolsuzlukla mücadele politikalarının eksikliğine işaret ediyor. Analize göre, bu gerileme köklü kleptokratik ağların süregelen etkisi, yolsuzlukla mücadele önlemlerinin büyük ölçüde biçimsel ve etkisiz uygulanması, sivil toplum üzerindeki artan baskı ve kısmen iptal edilen parlamento seçimlerini çevreleyen derin kurumsal istikrarsızlıkla ilişkilendiriliyor.

Bu olumsuz gidişat, kötüleşen kurumsal ortamla yakından bağlantılı. Devam eden siyasi krizler, sivil toplum kuruluşlarına yönelik süregelen saldırılarla birleşerek denetim ve hesap verebilirliği zayıflattı. Parlamenter seçimlerin benzeri görülmemiş kısmi iptali ise demokratik süreçlere olan kamu güvenini daha da sarstı.

Kilit düzenleyici kurumlara liderlik atamalarındaki uzun süreli gecikmeler de ek endişelere yol açıyor. Yıllardır verimsizlik ve etkili işleyememe ile karakterize edilen Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu'nun kapatılması, yönetişim boşluğunu derinleştirerek devletin yolsuzlukla anlamlı bir şekilde mücadele etme kapasitesi hakkındaki şüpheleri artırdı.

Geçtiğimiz yıl boyunca sivil toplum, hedefli damgalama kampanyalarıyla karşı karşıya kaldı. Bu kampanyalar arasında sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarını kısıtlamayı amaçlayan yasal girişimler ve STK'ların faaliyetlerini ve finansmanını incelemekle görevli parlamento organlarının oluşturulması yer alıyor. Bu tür önlemler, sivil katılım için düşmanca bir ortam yaratmış ve şeffaflığı, hesap verebilirliği ve temel hakların korunmasını zayıflatmıştır.

Aynı zamanda, kurumların yönetim organlarını yenileyememesi veya atayamaması siyasi manzaranın kalıcı bir özelliği haline gelerek, felç ve zayıf devlet kapasitesi algılarını güçlendiriyor.

Bulgaristan'ın demokratik sisteminin direncine ilişkin ciddi sorular, 2024 parlamento seçimlerinin kısmi iptalinden sonra ortaya çıktı. Anayasa Mahkemesi'nin 17 milletvekilinin seçimini geçersiz kılan kararı, seçim yönetimi ve kurumlar arası işbirliğinde önemli kusurları ortaya koydu. Uzman raporlarının hazırlanması şeffaflık eksikliği nedeniyle eleştirildi ve kurumlar arası kamuoyu tartışmaları ile siyasi baskı iddialarıyla birlikte seyretti.